काठमाडौँ — बङ्गलादेशमा भएको राजनीतिक परिवर्तनका कारण पछाडि सरेको नेपाल र बङ्गलादेशबीचको विद्युत् व्यापार सम्झौताका विषयमा पछिल्ला दिनमा सघन छलफल सुरु भएको छ। नेपालका ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री दीपक खड्कासँग बङ्गलादेशका राजदूत सलाहुद्धीन नोमन चौधरीले भदौ ३० गते गरेको भेटमा बिजुली व्यापारसम्बन्धी महत्वपूर्ण छलफल भएको थियो।
नेपाल र बङ्गलादेशबीच यसअघि असारमै सम्झौता गर्ने तयारी भए पनि विभिन्न कारणले सम्भव नभएकोमा पछिल्लो समय दुबै पक्षले सम्झौताको प्रक्रिया अघि बढाइरहेका छन्। बङ्गलादेशले पहिलो चरणमा ४० मेगावाट बिजुली लैजाने सहमति जनाइसकेको छ, र अब निकट भविष्यमा सम्झौता हुने अपेक्षा गरिएको छ।
भेटमा बङ्गलादेशका लागि नेपालका राजदूत घनश्याम भण्डारी र बङ्गलादेशको अन्तरिम सरकारका प्रमुख मुहम्मद युनुसबीच पनि विद्युत् व्यापारसम्बन्धी छलफल भएको बताइएको छ। बङ्गलादेशले ४० मेगावाट बिजुली खरिद गरेर नेपाल–बङ्गलादेश ऊर्जा सहकार्यलाई अघि बढाउन खोजिरहेको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भारतको प्रसारण लाइन प्रयोग गरी वर्षायाममा बङ्गलादेशलाई बिजुली निर्यात गर्ने योजना रहेको छ।
नेपाल र बङ्गलादेशबीचको सहकार्यलाई थप बलियो बनाउन दुई देशका ऊर्जामन्त्रीहरू, सचिवस्तरीय बैठक र सहसचिवस्तरीय बैठकहरू भएका छन्। यी बैठकहरूले विद्युत् व्यापारका विभिन्न पहलुहरूमा सहकार्य गर्न, ठूला जलविद्युत् आयोजनाको विकासमा साझेदारी गर्न, र अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनको सम्भाव्यता अध्ययन गर्ने निर्णय गरेका छन्।
नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र बङ्गलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्डबीच सुनकोशी जलाशययुक्त जलविद्युत् आयोजना निर्माण र विकासका लागि संयुक्त उपक्रम सम्झौता प्रक्रिया अगाडि बढिसकेको छ। यस आयोजनाले नेपाल र बङ्गलादेशबीचको ऊर्जा सहकार्यलाई थप गहिरो बनाउने विश्वास गरिएको छ।
नेपालले भारतीय प्रसारण लाइन ढल्केबर–मुजफ्फरपुर र बहरामपुर–भेरमारा हुँदै बङ्गलादेशलाई बिजुली निर्यात गर्ने योजना बनाएको छ। प्राधिकरणले प्रतियुनिट ८ दशमलव १७ टाका (करिब नौ रुपैयाँ ३० पैसा) मा बिजुली बिक्री गर्नेछ। प्रसारण लाइनको प्राविधिक चुहावट नेपालले नै व्योहोर्नेछ।
बङ्गलादेश सरकारले २०४० सम्म नेपालबाट नौ हजार मेगावाट बिजुली आयात गर्ने घोषणा गरिसकेको छ। यसले नेपालको ऊर्जा व्यापारलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा फैलाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। हाल प्राधिकरणले भारतलाई मात्र बिजुली निर्यात गर्दै आएको भए पनि बङ्गलादेशमा बिजुली निर्यात हुनु नेपालको सफलताका रूपमा लिइएको छ।
नेपाल, भारत, र बङ्गलादेशबीचको त्रिपक्षीय विद्युत् व्यापार सम्झौताले नेपाललाई क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापारको केन्द्रीकृत भूमिका प्रदान गर्नेछ। यसले नेपालको जलविद्युत्को प्रचुर सम्भावनालाई उपयोग गर्दै व्यापारिक फाइदा पुर्याउनेछ।
बङ्गलादेशले माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् आयोजना (९०० मेगावाट) को उत्पादनमध्ये ५०० मेगावाट बिजुली लैजाने इच्छा व्यक्त गरेको छ। यसले नेपालको जलविद्युत्को क्षेत्रीय महत्वलाई थप उचाइमा पुर्याउनेछ।
राजनीतिक अस्थिरता, प्रसारण लाइनको प्राविधिक समस्या, र भारतीय भूमिबाट विद्युत् आदानप्रदानका विषयमा देखिएका चुनौतीहरूको बाबजुद, नेपालले बङ्गलादेशसँगको ऊर्जा सहकार्यलाई सफल बनाउन लगातार पहल गरिरहेको छ। यसले नेपाललाई आफ्नो जलविद्युत् क्षमता बढाउन र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा प्रवेश गर्न थप अवसरहरू सिर्जना गर्नेछ।
नेपाल र बङ्गलादेशबीचको द्विपक्षीय सम्झौताले ऊर्जा सहकार्यलाई अझै गहिरो बनाउन र दीर्घकालीन व्यापारिक साझेदारीलाई मजबुत बनाउन योगदान पुर्याउनेछ।
ईप्रेस मिडिया, २०८१ असोज २ गते
