नेपालका सडकहरूको अवस्था र विद्युतीय सवारी साधन (EV) बीचको सम्बन्ध अहिलेको युगमा विशेष रूपमा महत्त्वपूर्ण छ। विश्वव्यापी रूपमा, विद्युतीय सवारी साधनहरू इन्धनको खपत घटाउन र वातावरणमा कार्बन उत्सर्जन कम गर्नको लागि प्राथमिकता दिइरहेका छन्। नेपाल पनि यो प्रवृत्तिमा पछि परेको छैन। सरकार र निजी क्षेत्रले विद्युतीय सवारी साधनहरूलाई प्रोत्साहन गर्दै आएका छन्। तर नेपालका राजमार्ग र सडकहरूको वर्तमान अवस्था हेर्दा, विद्युतीय सवारी साधन (EV) प्रयोगका लागि थुप्रै चुनौतीहरू छन्। यो लेखमा, हामी नेपालका राजमार्गको अवस्था र विद्युतीय सवारी साधन प्रयोग गर्न चाहने व्यक्तिहरूले ध्यान दिनुपर्ने महत्त्वपूर्ण बुँदाहरूको बारेमा चर्चा गर्नेछौँ।
नेपालका सडकहरूको वर्तमान अवस्था
नेपालका अधिकांश राजमार्गहरू विशेष गरी पहाडी र दुर्गम क्षेत्रका सडकहरू अझै पनि राम्रो अवस्थाको छैनन्। हिउँदमा धुलो र गर्मीमा खाल्डाखुल्डीले भरिएका यी सडकहरू विद्युतीय सवारी साधनहरू प्रयोग गर्न चाहने व्यक्तिहरूका लागि चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छन्। विशेष गरी, प्रमुख राजमार्गहरूमा हुने पहिरो, बाढी, र अस्थिर मौसमका कारण सडकहरूको अवस्था अझ बिग्रिने गरेको छ। उदाहरणका लागि:
१ त्रिभुवन राजपथ: काठमाडौंबाट हेटौंडा जोड्ने यो सडक नेपालका पुराना सडकहरूमध्ये एक हो। वर्षा याममा पहिरोका कारण यो सडक धेरैजसो अवरुद्ध हुने गर्छ। यस क्षेत्रमा विद्युतीय सवारी साधन चलाउँदा, चार्जिङ स्टेशनहरूको अभाव र खराब सडक अवस्थाले सवारीलाई थप जोखिमपूर्ण बनाउने सम्भावना छ।
२. कोशी राजमार्ग: पूर्वी नेपालका धेरैजसो सडकहरू पानी र पहिरोका कारण बिग्रिएका छन्। यहाँ पनि विद्युतीय सवारी साधनहरूका लागि चुनौती थपिएको छ। झापा, सुनसरी, मोरङ जस्ता क्षेत्रमा विद्युतीय सवारी साधनहरूको प्रयोग बढी देखिए पनि, विकट क्षेत्रमा भने चार्जिङ सुविधा अभाव र सडकको कठिनाईले समस्या निम्त्याएको छ।
३. मध्य पहाडी लोकमार्ग: यो सडक पूर्व–पश्चिम राजमार्गभन्दा माथिल्लो भागमा बनेको छ, जसले धेरै पहाडी क्षेत्रहरूलाई जोड्छ। यस क्षेत्रको सडक खराब अवस्थामा छ, विशेष गरी वर्षामा यात्रा गर्न झनै गाह्रो हुन्छ। विद्युतीय सवारी साधनहरूको लागि, यहाँ चार्जिङको सुविधा छैन भने सडकको गुणस्तर पनि राम्रो छैन।
विद्युतीय सवारी साधन (EV) मा यात्रा गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
नेपालमा विद्युतीय सवारी साधन प्रयोग गर्ने सोच बनाउँदै हुनुहुन्छ भने, यहाँका सडकहरूको अवस्थाले केही चुनौतीहरू निम्त्याउन सक्छ। यसका लागि केही विशेष कुरामा ध्यान दिनु आवश्यक छ:
१. सडकको अवस्थाः खाल्डाखुल्डी र गन्तव्यको दूरी
विद्युतीय सवारी साधनका लागि प्राथमिक चुनौती भनेको सडकको अवस्था हो। खराब सडकहरूले सवारीको ब्याट्रीमा थप भार पार्न सक्छन्। यदि तपाईँले दुरुस्त र चिल्लो सडक पाउनुहुन्न भने, खाल्डाखुल्डीले गर्दा सवारीको सस्पेन्सन प्रणाली र ब्याट्री प्रणालीमा खराब असर पर्न सक्छ। यसले सवारीको ब्याट्री छिट्टै सकिन सक्ने खतरा बढाउँछ। त्यसैले यदि तपाईं नेपालका विकट र पहाडी क्षेत्रमा यात्रा गर्न चाहनुहुन्छ भने, सडकको अवस्थाबारे राम्रो जानकारी राख्नु आवश्यक छ।
२. चार्जिङको सुविधा
नेपालमा विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दै गए पनि, चार्जिङ स्टेशनहरूको अभाव अझै चुनौती बनेको छ। काठमाडौं उपत्यका र केही मुख्य शहरहरूमा मात्र चार्जिङ स्टेशनको सुविधा रहेको छ। जब तपाईँ लम्बी यात्रामा निस्कनुहुन्छ, खासगरी दुर्गम र पहाडी क्षेत्रमा चार्जिङ स्टेसनको कमीले गर्दा बीच बाटोमा गाडीको ब्याट्री सकिने समस्या उत्पन्न हुन सक्छ। त्यसैले यात्रा गर्नुअघि आफ्नो गाडीको ब्याट्री पूर्ण रूपमा चार्ज भएको सुनिश्चित गर्नुहोला।
३. ब्याट्री क्षमताः लामो यात्राको तयारी
विद्युतीय सवारी साधनहरूमा ब्याट्रीको क्षमता महत्वपूर्ण कुरा हो। नेपालमा हाल उपलब्ध केही EV मोडलहरूमा ब्याट्रीको दायरा (रेंज) २०० देखि ३०० किलोमिटरको हुन्छ। तर, नेपालको कठिन भू–भाग र पहाडी इलाकामा यात्रा गर्दा यो दायरा घट्न सक्छ। यदि तपाईँले लामो दूरीको यात्रा गर्नुहुन्छ भने, बीचमा चार्ज गर्ने ठाउँ नपाएर समस्यामा पर्न सक्नुहुन्छ। त्यसैले यात्रा गर्नुअघि गाडीको ब्याट्री क्षमताबारे राम्ररी जानकारी लिनु महत्त्वपूर्ण छ।
४. खराब मौसम र EV को प्रदर्शन
नेपालमा मौसमका कारण पनि सडक यात्रा कठिन हुने गर्दछ। वर्षायाममा पहिरो र बाढीले सडक अवरुद्ध हुने समस्या देखिन्छ। विद्युतीय सवारी साधनहरूमा हाइड्रोइन्सुलेशन राम्रो हुने भए पनि, ठूलो पानी परेको अवस्थामा खाल्डाखुल्डीमा पानी जमेको देख्दा सवारी चलाउँदा समस्याहरू आउन सक्छन्। खराब मौसमले ब्याट्रीको प्रदर्शनमा पनि असर पर्न सक्छ, जसले गर्दा ब्याट्री छिटो सकिने जोखिम हुन्छ।
५. गाडीको मर्मतसम्भारको चुनौती
विद्युतीय सवारी साधनको मर्मतसम्भार नेपालका धेरै भागमा चुनौतीपूर्ण छ। प्राविधिक विशेषज्ञताको कमी र आवश्यक उपकरणहरूको अभावले गर्दा कुनै समस्या आएमा तत्काल मर्मत गर्न समस्या हुन सक्छ। काठमाडौं र ठूला शहरमा विद्युतीय सवारी साधनको मर्मतसम्भार केही सजिलो भए पनि, विकट क्षेत्रहरूमा भने यो निकै कठिन हुन सक्छ।
सडक सुधार र EV का लागि सरकारी पहलहरू
नेपाल सरकारले विद्युतीय सवारी साधनहरूको प्रयोगलाई प्रोत्साहन दिन थुप्रै योजना अगाडि सारेको छ। विद्युतीय सवारी साधनका लागि कर छुट, चार्जिङ स्टेशनको निर्माण, र विद्युतीय बसको संचालन जस्ता कार्यक्रमहरू अघि बढिरहेका छन्। तर, यी सबै कार्यान्वयन गर्न सडक पूर्वाधार सुधार गर्न जरुरी छ। सरकारले सडक सुधारको क्षेत्रमा ध्यान दिएर विद्युतीय सवारी साधनहरूको प्रयोगलाई सहज बनाउनुपर्ने देखिन्छ।
अहिलेका लागि सरकारले काठमाडौं उपत्यका र प्रमुख शहरहरूमा विद्युतीय बस सेवा सञ्चालन गरिरहेको छ। साथै, पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा चार्जिङ स्टेशन स्थापना गर्ने योजना पनि अघि बढिरहेको छ। सरकारले विद्युतीय सवारी साधनलाई दीर्घकालीन रूपमा प्रोत्साहित गर्न सडक सुधारको लागि ठोस योजना अगाडि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ।
विद्युतीय सवारी साधनको भविष्य र चुनौतिहरू
नेपालमा विद्युतीय सवारी साधनको भविष्य उज्ज्वल देखिन्छ। तर, अहिलेको अवस्थामा सडकको गुणस्तर सुधार नगरी विद्युतीय सवारी साधनको व्यापक प्रयोग सहज नहुने देखिन्छ। खराब सडक, चार्जिङ स्टेशनको अभाव, र मर्मतसम्भारको चुनौती समाधान गर्न आवश्यक छ।
यदि तपाईँ विद्युतीय सवारी साधन खरिद गर्ने सोच बनाउँदै हुनुहुन्छ भने, यी कुराहरू ध्यानमा राख्नु आवश्यक छ:
• आफ्नो गाडीको रेंज र ब्याट्री क्षमता राम्ररी बुझ्नुपर्छ।
• यात्रा गर्नुअघि गन्तव्यको चार्जिङ सुविधा उपलब्धता जाँच गर्नुपर्छ।
• खराब सडक अवस्थाको पूर्वानुमान गरेर यात्रा योजनामा लचिलोपन राख्नुपर्छ।
• विकट क्षेत्रको यात्रा गर्दा सम्भावित मर्मत समस्या सामना गर्न तयार हुनुपर्छ।
विद्युतीय सवारी साधन नेपालको ट्राफिक र इन्धन खपतको समस्या समाधानको लागि एक महत्त्वपूर्ण कदम हो। तर, यसको प्रभावकारी प्रयोगका लागि सडक पूर्वाधार र चार्जिङ स्टेशनको संख्या वृद्धि अपरिहार्य छ। नेपाल सरकार र निजी क्षेत्रले मिलेर विद्युतीय सवारी साधनको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्ने हो भने, हामीले निकट भविष्यमा यातायातमा ठूला सुधार देख्न सक्नेछौँ।
निष्कर्षमा, विद्युतीय सवारी साधनहरू नेपालमा यातायातको भविष्य हुन्। तर, खराब सडक र चार्जिङ सुविधाको कमीले गर्दा हालका लागि सावधानीपूर्वक योजना बनाएर मात्रै इभी प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ।
ePress Media
२२ असोज, २०८१
